Điều 210 Luật Đất đai 2024 cho phép người sử dụng đất trong hành lang bảo vệ được tiếp tục sử dụng đúng mục đích, nhưng không được gây cản trở việc bảo vệ an toàn công trình.
Đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình — đường điện, đường ống, đê điều, đường giao thông — là tình huống rất phổ biến. Điều 210 Luật Đất đai 2024 quy định người dân được làm gì và không được làm gì.
Đất có hành lang bảo vệ gồm hai nhóm
Khoản 1 Điều 210:
- Đất xây dựng các công trình, khu vực thuộc trường hợp có hành lang bảo vệ theo quy định của pháp luật có liên quan, và hành lang bảo vệ các công trình, khu vực đó;
- Đất xây dựng công trình quốc phòng, khu quân sự và đất thuộc hành lang bảo vệ, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn của công trình, khu quân sự — theo pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.
Quy định quan trọng nhất với người dân
Khoản 3 Điều 210:
Đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định và theo quy định của pháp luật; không được gây cản trở cho việc bảo vệ an toàn công trình, khu vực có hành lang bảo vệ an toàn — trừ trường hợp phải di dời theo quy định của pháp luật có liên quan.
Nghĩa là bạn không mất quyền sử dụng đất, vẫn tiếp tục dùng đúng mục đích đã được xác định. Điều bị cấm là gây cản trở việc bảo vệ an toàn công trình.
Nếu việc sử dụng gây ảnh hưởng
Đoạn hai khoản 3 quy định trình tự xử lý:
- Chủ công trình, người sử dụng đất phải có biện pháp khắc phục;
- Nếu không khắc phục được thì Nhà nước thu hồi đất và bồi thường theo quy định của pháp luật.
Điểm đáng chú ý: khi phải thu hồi trong trường hợp này thì có bồi thường.
Nghĩa vụ công bố mốc giới
Khoản 4 Điều 210 đặt trách nhiệm lên cơ quan quản lý công trình:
Cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý công trình, khu vực có hành lang bảo vệ an toàn có trách nhiệm công bố công khai mốc giới hành lang bảo vệ an toàn, khu vực, vành đai an toàn; và chịu trách nhiệm chính về việc bảo vệ an toàn công trình.
Nghĩa vụ công bố mốc giới rất quan trọng với người dân: bạn có quyền biết chính xác ranh giới hành lang bảo vệ đi qua thửa đất mình tới đâu.
Nếu đất trong hành lang bị lấn, bị chiếm, sử dụng trái phép thì cơ quan quản lý phải kịp thời báo cáo và yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có hành lang bị lấn chiếm để xử lý.
Khoản 5 giao Ủy ban nhân dân các cấp nơi có công trình trách nhiệm phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật; công bố công khai mốc giới sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn; và kịp thời xử lý trường hợp lấn, chiếm, sử dụng trái phép.
Khuyến khích khai thác nhiều tầng
Khoản 2 Điều 210: việc sử dụng đất xây dựng công trình có hành lang bảo vệ an toàn phải bảo đảm kết hợp khai thác cả phần trên không và trong lòng đất, bố trí kết hợp các loại công trình trên cùng một khu đất nhằm tiết kiệm đất.
Quy định này nhất quán với khoản 2 Điều 5 — nguyên tắc sử dụng đất bền vững, tiết kiệm, có hiệu quả đối với đất đai và tài nguyên trên bề mặt, trong lòng đất.
Được bồi thường thiệt hại dù không bị thu hồi
Đây là khoản tiền dễ bị bỏ sót. Điều 106 quy định:
Khi xây dựng công trình, khu vực có hành lang bảo vệ an toàn mà không thu hồi đất nằm trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn công trình, khu vực bảo vệ, vành đai an toàn — thì người sử dụng đất được bồi thường thiệt hại do hạn chế khả năng sử dụng đất, thiệt hại tài sản gắn liền với đất theo quy định của Chính phủ.
Hai loại thiệt hại: hạn chế khả năng sử dụng đất và thiệt hại tài sản gắn liền với đất.
Lấn chiếm hành lang bảo vệ: hậu quả nặng
Khoản 1 Điều 139 quy định với đất lấn chiếm trước ngày 01/7/2014: lấn, chiếm hành lang bảo vệ an toàn công trình công cộng sau khi Nhà nước đã công bố, cắm mốc hành lang bảo vệ thì Nhà nước thu hồi đất để trả lại cho công trình và không cấp Giấy chứng nhận đối với diện tích đã lấn chiếm.
Cụm sau khi Nhà nước đã công bố, cắm mốc rất quan trọng — nó gắn với nghĩa vụ công bố mốc giới tại khoản 4 Điều 210.
Ngoại lệ: nếu quy hoạch đã được điều chỉnh và diện tích lấn chiếm không còn thuộc hành lang bảo vệ, thì người đang sử dụng được xem xét cấp Giấy chứng nhận kèm nghĩa vụ tài chính.
Khoản 5 Điều 139: vi phạm từ ngày 01/7/2014 trở về sau thì không cấp Giấy chứng nhận.
Điểm d khoản 2 Điều 151 cũng quy định không cấp Giấy chứng nhận cho nhà ở, công trình xây dựng lấn, chiếm mốc giới bảo vệ các công trình hạ tầng kỹ thuật, di tích lịch sử - văn hóa đã xếp hạng — trừ trường hợp có giấy phép xây dựng có thời hạn.
Bốn việc nên làm
- Yêu cầu xem mốc giới hành lang bảo vệ — cơ quan quản lý công trình và Ủy ban nhân dân các cấp đều có nghĩa vụ công bố công khai theo khoản 4 và khoản 5 Điều 210;
- Tiếp tục sử dụng đúng mục đích đã được xác định — đây là quyền được ghi nhận tại khoản 3;
- Không xây dựng, trồng mới trong phạm vi hành lang sau khi mốc giới đã công bố;
- Nếu bị hạn chế khả năng sử dụng đất, viện dẫn Điều 106 để yêu cầu bồi thường thiệt hại — kể cả khi đất không bị thu hồi.
Quy định chung là một chuyện, hồ sơ cụ thể của ông bà lại là chuyện khác. Dịch vụ luật sư đất đai của chúng tôi đọc giấy tờ trước và nói rõ vụ việc đang đứng ở đâu.
Căn cứ pháp lý
Điều 210, Điều 106, Điều 139, Điều 151 Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15).
