Hỗ trợ bằng tiền không quá 5 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất, cho diện tích trong hạn mức. Phương án đào tạo nghề phải lập và phê duyệt đồng thời với phương án bồi thường.
Mất ruộng không chỉ là mất tài sản mà là mất kế sinh nhai. Điều 109 Luật Đất đai 2024 quy định khoản hỗ trợ nhắm vào vấn đề này, với mức trần được ghi cụ thể trong luật.
Mức hỗ trợ: không quá 5 lần giá đất nông nghiệp
Khoản 1 quy định hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương, tính trên toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương theo Điều 176.
Ba yếu tố quyết định số tiền:
- Giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương — không phải giá đất cụ thể dùng để bồi thường;
- Hệ số do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định, tối đa 5 lần;
- Diện tích được tính — chỉ phần trong hạn mức giao đất nông nghiệp của địa phương.
Bốn nhóm được hưởng
Khoản 1 liệt kê:
- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đang sử dụng đất nông nghiệp do được Nhà nước giao, nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, nhận tặng cho, hoặc được công nhận quyền sử dụng đất — khi Nhà nước thu hồi mà không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền;
- Cá nhân thuộc đối tượng bảo trợ xã hội, đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ — khi bị thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền;
- Hộ gia đình, cá nhân nhận giao khoán đất từ nông, lâm trường quốc doanh hoặc công ty nông, lâm nghiệp chuyển đổi từ nông, lâm trường quốc doanh, đang trực tiếp sản xuất và có nguồn thu nhập ổn định từ đất đó. Loại trừ: cán bộ, công nhân viên của các đơn vị này đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp;
- Hộ gia đình, cá nhân nhận giao khoán đất của tập đoàn sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp, đang trực tiếp sản xuất và có nguồn thu nhập ổn định từ đất đó.
Điều kiện chung dễ bị bỏ qua
Hai nhóm đầu có điều kiện kép: không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền. Nếu được bồi thường bằng đất nông nghiệp khác thì không thuộc diện hỗ trợ theo khoản này, vì tư liệu sản xuất đã được thay thế.
Hai nhóm sau có điều kiện: đang trực tiếp sản xuất và có nguồn thu nhập ổn định từ chính mảnh đất đó.
Còn được hỗ trợ bằng hình thức đào tạo
Khoản 2: người được hỗ trợ bằng tiền theo khoản 1 còn được hỗ trợ bằng hình thức đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo khoản 4.
Hai khoản này song song, không thay thế nhau.
Hộ dùng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ
Khoản 3 mở rộng sang một nhóm khác: hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ, có nguồn thu nhập ổn định từ hoạt động kinh doanh dịch vụ, khi bị thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì:
- Được vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh;
- Được hỗ trợ theo khoản 4 — tức đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm.
Quy định thủ tục có lợi cho người dân
Điểm c khoản 4 là phần đáng chú ý nhất về mặt thủ tục. Căn cứ kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm lập và tổ chức thực hiện phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. Luật quy định:
Phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được lập và phê duyệt đồng thời với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Và tiếp theo:
Trong quá trình lập phương án, Ủy ban nhân dân cấp huyện phải tổ chức lấy ý kiến và có trách nhiệm tiếp thu, giải trình ý kiến của người có đất thu hồi.
Hai quy định này cho người dân hai quyền cụ thể: được biết phương án đào tạo nghề cùng lúc với phương án bồi thường, và được nêu ý kiến kèm quyền nhận giải trình.
Ai quyết định mức cụ thể
Điểm a khoản 4: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ chế, chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề.
Điểm b khoản 4 và khoản 5: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ cơ chế đã được Thủ tướng quyết định và điều kiện thực tế địa phương để quy định mức hỗ trợ cụ thể phù hợp với từng đối tượng.
Ba việc nên làm
- Xin xác nhận trực tiếp sản xuất nông nghiệp của Ủy ban nhân dân cấp xã — đây là điều kiện của cả bốn nhóm tại khoản 1;
- Hỏi phương án đào tạo nghề khi nhận phương án bồi thường. Luật buộc hai phương án phải lập và phê duyệt đồng thời;
- Nêu ý kiến bằng văn bản trong quá trình lấy ý kiến, vì Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tiếp thu và giải trình.
Quy định chung là một chuyện, hồ sơ cụ thể của ông bà lại là chuyện khác. Dịch vụ luật sư đất đai của chúng tôi đọc giấy tờ trước và nói rõ vụ việc đang đứng ở đâu.
Căn cứ pháp lý
Điều 109, Điều 176 Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15).
