Điều 60 Luật Đất đai 2024 nêu mười nguyên tắc lập quy hoạch, trong đó có yêu cầu bảo đảm sự tham gia của cộng đồng, cá nhân và bảo đảm công khai, minh bạch.
Điều 60 Luật Đất đai 2024 đặt ra mười nguyên tắc cho việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Trong đó có những nguyên tắc mà người dân có thể viện dẫn khi tham gia góp ý hoặc khiếu nại.
Quan hệ với Luật Quy hoạch
Khoản 1: việc lập quy hoạch sử dụng đất các cấp phải tuân thủ nguyên tắc và mối quan hệ giữa các loại quy hoạch theo quy định của Luật Quy hoạch. Quy hoạch sử dụng đất các cấp phải tổng hợp, cân đối nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực có sử dụng đất.
Yêu cầu với quy hoạch cấp quốc gia
Khoản 2: quy hoạch sử dụng đất quốc gia phải bảo đảm tính đặc thù, liên kết vùng; bảo đảm sự cân bằng giữa nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực, địa phương và phù hợp với tiềm năng đất đai của quốc gia, nhằm sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả.
Khoản 3: quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở cả ba cấp phải đáp ứng yêu cầu thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Nguyên tắc thứ bậc
Khoản 4 yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ:
- Quy hoạch cấp trên bảo đảm nhu cầu sử dụng đất của cấp dưới;
- Quy hoạch cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch cấp trên;
- Quy hoạch sử dụng đất cấp huyện phải xác định được nội dung sử dụng đất đến cấp xã;
- Kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cùng cấp.
Nội dung quy hoạch gắn với không gian
Khoản 5: nội dung quy hoạch sử dụng đất phải kết hợp giữa chỉ tiêu sử dụng đất gắn với không gian, phân vùng sử dụng đất, hệ sinh thái tự nhiên.
Đây là điểm mới: quy hoạch không chỉ là con số diện tích mà phải gắn với vị trí không gian cụ thể.
Nguyên tắc về tài nguyên và môi trường
Khoản 6 liệt kê nhiều mục tiêu cùng lúc:
- Sử dụng đất tiết kiệm và có hiệu quả;
- Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường;
- Thích ứng với biến đổi khí hậu;
- Bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, độ che phủ rừng;
- Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh.
Yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực giải thích vì sao đất trồng lúa được bảo vệ nghiêm ngặt theo Điều 182.
Tính liên tục và kế thừa
Khoản 7: bảo đảm tính liên tục, kế thừa, ổn định, đặc thù, liên kết của các vùng kinh tế - xã hội; cân đối hài hòa giữa các ngành, lĩnh vực, địa phương, giữa các thế hệ; phù hợp với điều kiện, tiềm năng đất đai.
Nguyên tắc quan trọng nhất với người dân
Khoản 8 nêu ngắn gọn nhưng có sức nặng:
Việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất các cấp phải bảo đảm sự tham gia của tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng, cá nhân; bảo đảm công khai, minh bạch.
Nguyên tắc này được cụ thể hóa thành thủ tục bắt buộc ở hai điều:
- Điều 70 — lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, với thời gian cụ thể: 45 ngày ở cấp tỉnh, 30 ngày với quy hoạch cấp huyện, 20 ngày với kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện;
- Điều 75 — công bố công khai, chậm nhất 15 ngày kể từ ngày được phê duyệt, và phải công khai trong suốt kỳ quy hoạch.
Khoản 4 Điều 70 bổ sung yêu cầu về chất lượng tiếp thu: các ý kiến phải được tổng hợp đầy đủ, chính xác và phải được tiếp thu, giải trình khách quan, minh bạch, nghiêm túc và thấu đáo.
Thứ tự phê duyệt
Khoản 9: quy hoạch sử dụng đất các cấp được lập đồng thời, nhưng quy hoạch cấp cao hơn phải được quyết định, phê duyệt trước quy hoạch cấp thấp hơn.
Nếu hết thời kỳ quy hoạch mà quy hoạch mới chưa được phê duyệt thì các chỉ tiêu sử dụng đất chưa thực hiện hết được tiếp tục thực hiện cho đến khi có quy hoạch mới.
Kế hoạch lập đồng thời với quy hoạch
Khoản 10: kế hoạch sử dụng đất được lập đồng thời với lập, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cùng cấp. Kế hoạch sử dụng đất năm đầu của quy hoạch sử dụng đất cấp huyện được lập đồng thời với lập quy hoạch sử dụng đất cấp huyện.
Vận dụng khi góp ý quy hoạch
Khi được lấy ý kiến về quy hoạch có ảnh hưởng tới thửa đất của mình, các nguyên tắc tại Điều 60 là căn cứ để nêu ý kiến — chẳng hạn nguyên tắc bảo đảm nhu cầu sử dụng đất của cấp dưới (khoản 4), sử dụng đất tiết kiệm và hiệu quả (khoản 6), hay tính liên tục, kế thừa, ổn định (khoản 7).
Ý kiến nên gửi bằng văn bản trong thời gian lấy ý kiến, vì theo điểm b khoản 2 và khoản 3 Điều 70, cơ quan lập quy hoạch phải công bố công khai ý kiến đóng góp và việc tiếp thu, giải trình trên trang thông tin điện tử.
Quy định chung là một chuyện, hồ sơ cụ thể của ông bà lại là chuyện khác. Dịch vụ luật sư đất đai của chúng tôi đọc giấy tờ trước và nói rõ vụ việc đang đứng ở đâu.
Căn cứ pháp lý
Điều 60, Điều 70, Điều 75 Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15).
