Điều 87 Luật Đất đai 2024 buộc tổ chức họp với người dân TRƯỚC khi ban hành thông báo thu hồi đất, niêm yết phương án 30 ngày và tổ chức đối thoại nếu còn ý kiến không đồng ý.
Điều 87 Luật Đất đai 2024 là điều dài nhất của chương thu hồi đất, và chứa nhiều quyền tham gia cụ thể của người dân. Biết mình được tham gia ở bước nào giúp bạn không bỏ lỡ cơ hội có tiếng nói.
Bước 0: họp dân TRƯỚC khi có thông báo thu hồi
Khoản 1 Điều 87 quy định một bước diễn ra trước khi thông báo thu hồi đất được ban hành. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi chủ trì, phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường và các cơ quan liên quan, tổ chức họp với người có đất trong khu vực thu hồi để phổ biến và tiếp nhận ý kiến về bốn nội dung:
- Mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của dự án, công trình được triển khai trên vùng đất dự kiến thu hồi;
- Các quy định của Nhà nước về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Dự kiến nội dung kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Dự kiến khu vực tái định cư trong trường hợp được bố trí tái định cư.
Đây là cơ hội đầu tiên và sớm nhất để nêu ý kiến — trước cả khi có thông báo thu hồi đất chính thức.
Bước 1: thông báo thu hồi đất
Điểm a khoản 2: Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền thu hồi đất ban hành thông báo thu hồi đất.
Điểm b: Ủy ban nhân dân cấp xã gửi thông báo đến từng người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; đồng thời niêm yết thông báo và danh sách người có đất thu hồi tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư trong suốt thời gian bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Bước 2: điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm
Điểm c khoản 2: Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp với đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, các cơ quan liên quan và người có đất thu hồi thực hiện việc điều tra, khảo sát, ghi nhận hiện trạng, đo đạc, kiểm đếm, thống kê, phân loại diện tích đất và tài sản gắn liền với đất; xác định nguồn gốc đất và tài sản.
Điểm d bổ sung nội dung phải thống kê: thiệt hại thực tế về quyền sử dụng đất và tài sản; xác định người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan; thu nhập từ việc sử dụng đất, tài sản; và quan trọng nhất — nguyện vọng tái định cư, chuyển đổi nghề.
Đây là thời điểm bạn phải nêu rõ mình muốn nhận đất, nhà ở hay tiền. Khoản 2 Điều 91 quy định nguyện vọng nhận tiền thay vì nhận đất phải được đăng ký khi lập phương án.
Nếu không phối hợp kiểm đếm
Điểm đ khoản 2 quy định quy trình có mốc thời gian rõ:
- Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và đơn vị thực hiện bồi thường vận động, thuyết phục;
- Việc vận động, thuyết phục tiến hành trong thời gian 15 ngày và phải được thể hiện bằng văn bản;
- Quá 10 ngày kể từ ngày kết thúc vận động mà vẫn không phối hợp thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc;
- Không chấp hành quyết định kiểm đếm bắt buộc thì bị cưỡng chế theo Điều 88.
Bước 3: lập, niêm yết và lấy ý kiến về phương án
Điểm a khoản 3 chứa nhiều quyền quan trọng nhất:
- Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư trong thời hạn 30 ngày;
- Ngay sau khi hết thời hạn niêm yết, tổ chức lấy ý kiến bằng hình thức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi;
- Người không tham gia họp có lý do chính đáng thì gửi ý kiến bằng văn bản.
Việc lấy ý kiến phải được lập thành biên bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng không đồng ý, số lượng ý kiến khác; tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý; có xác nhận của đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã và đại diện những người có đất thu hồi.
Quyền được đối thoại
Cũng tại điểm a khoản 3: trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày tổ chức lấy ý kiến, đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường có trách nhiệm phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức đối thoại trong trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án.
Sau đó mới tiếp thu, giải trình, hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền.
Điểm b: phương án phải được thẩm định trước khi trình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất.
Bước 4: phê duyệt và gửi phương án tới từng người
Khoản 4 quy định đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường phải gửi phương án đã được phê duyệt đến từng người có đất thu hồi, trong đó ghi rõ:
- Mức bồi thường, hỗ trợ;
- Bố trí nhà hoặc đất tái định cư (nếu có);
- Thời gian, địa điểm chi trả tiền;
- Thời gian bố trí nhà hoặc đất tái định cư;
- Thời gian bàn giao đất đã thu hồi.
Kèm theo là nghĩa vụ phổ biến, niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án tại trụ sở xã và địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư.
Bước 5: quyết định thu hồi đất trong 10 ngày
Khoản 5 quy định Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày xảy ra một trong bảy sự kiện, gồm: phê duyệt phương án đối với trường hợp không phải bố trí tái định cư; người có đất được bố trí tái định cư tại chỗ và đồng ý nhận tiền tạm cư; đã được giao đất, bàn giao đất trên thực địa để tự xây nhà ở tái định cư; đã được bàn giao nhà ở tái định cư; đã được bàn giao đất ở gắn liền với nhà ở tái định cư; đồng ý và đã nhận tiền bồi thường để tự lo chỗ ở; tự nguyện bàn giao đất và đã được bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư.
Danh sách này cho thấy nguyên tắc tại khoản 6 Điều 91 được thực thi: quyết định thu hồi chỉ ban hành sau khi việc bồi thường và bố trí tái định cư đã được giải quyết xong.
Quy định chung là một chuyện, hồ sơ cụ thể của ông bà lại là chuyện khác. Dịch vụ luật sư đất đai của chúng tôi đọc giấy tờ trước và nói rõ vụ việc đang đứng ở đâu.
Căn cứ pháp lý
Điều 87, Điều 88, Điều 89 Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15).
